نقش محتوای کتاب‌های درسی و راهنمای معلم در فرایند سنجش تکوینی کلاس‌های درس فیزیک دوره‌ی دوم متوسطه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مطالعات برنامه درسی دانشگاه خوارزمی

2 دانشیار و عضو هیات علمی دانشکده علوم تربیتی دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

3 استادیار و عضو هیات علمی دانشکده علوم تربیتی دانشگاه خوارزمی

4 دانشیار گروه مطالعات برنامه درسی دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

چکیده

سنجش تکوینی به عنوان یکی از فرایندهای تدریس نقش بسیار مهمی در یادگیری دانش‌آموزان دارد. متاسفانه بسیاری از معلم‌ها به دلایل مختلف از انجام درست آن غفلت می‌کنند، یکی از مهم‌ترین دلایل نقش کتاب‌های درسی است. با توجه به اهمیت آموزش بهینه‌ی درس فیزیک و اهمیت سنجش تکوینی در کلاس‌های درس، این پژوهش با هدف بررسی نقش کتاب‌های درسی و نیز کتاب‌های راهنمای معلم فیزیک در پرداختن به این موضوع مهم انجام شده است. روش به کار رفته در این پژوهش تحلیل محتوای کیفی و کمی بود که با استفاده از نرم‌افزار اطلس تی آی 9 تحلیل محتوای کیفی صورت گرفت و سپس با محاسبات عددی روی کدهای اعمال شده تحلیل‌های کمی صورت گرفتند. اطلاع‌رسان‌ها‌ی پژوهش کتاب‌های درسی فیزیک پایه‌ی دهم، یازدهم و دوازدهم در هر دو رشته‌ی علوم تجربی و ریاضی و فیزیک در سال تحصیلی ۱۴۰۱-۱۴۰۰ و نیز کتاب‌های راهنمای معلم فیزیک بودند. نتایج تحلیل‌ها نشان ‌می‌دهد زیاد بودن تعداد تمرین‌های پایان فصل، کم‌بودن مثال‌های متوسط و دشوار، مشخص نبودن اهداف و انتظارات در ابتدای هر فصل، نبودن روبریک و نمودارهای مفهومی در کتاب‌های درسی و کمبود پروژه‌های علمی کاربردی نیز از اشکال‌های کتاب‌های درسی است. کتاب‌های راهنمای معلم با پاره‌ای اصلاحات در صورت استفاده‌‌ی معلم‌ها از آنها منابع خوبی برای کمک به بهبود عملکرد معلمان در تدریس و فرایند سنجش تکوینی هستند. به نظر می‌رسد مشکل اصلی معلم‌ها برای اجرای سنجش تکوینی حجم بالای مطالب و تمرین‌های کتاب‌های درسی در مقابل زمان کمی است که به این درس مهم اختصاص داده شده است.

کلیدواژه‌ها