مطالعه کیفی چالش ها و مسائل مشاوران مدرسه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه روانشناسی تربیتی و مشاوره. دانشگاه تهران. ایران؛ تهران

2 استادیار روانشناسی تربیتی و مشاوره دانشگاه تهران

3 گروه روان شناسی تربیتی و مشاوره دانشگاه تهران

4 دانشجوی کارشناسی ارشد مشاوره خانواده دانشگاه تهران گروه مشاوره، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران

چکیده

مشاوران مدارس در مسیر ارتقای سلامت روانی و عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان با چالش‌های گوناگونی مواجه‌اند. این پژوهش با هدف بررسی مسائل و چالش‌های پیش‌روی مشاوران مدارس در سال تحصیلی ۱۳۹۹-۱۳۹۸، با رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسی انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل ۱۴ مشاور مدرسه بودند که به‌صورت هدفمند انتخاب و با آن‌ها مصاحبه نیمه‌ساختاریافته انجام گرفت. داده‌ها با استفاده از رویکرد تحلیل تفسیری استراوس و گلیزر تحلیل و طبقه‌بندی شد. نتایج تحلیل داده‌ها به استخراج ۳ مضمون اصلی، ۷ مضمون فرعی و ۳۸ مفهوم اولیه انجامید. مضامین اصلی شامل ۱) چالش‌های نقش شغلی مشاور (چالش‌های مرتبط با دانش‌آموزان و اولیا)، ۲) چالش‌های سازمانی (تعامل با مدیر و همکاران، هدایت تحصیلی و مسائل مدیریتی سازمان)، و ۳) چالش‌های زندگی شخصی (مشکلات تمایز نقش و فرسودگی شغلی) بود. برای اطمینان از اعتبار داده‌ها از چهار معیار لینکلن و گوبا شامل باورپذیری، انتقال‌پذیری، تأییدپذیری و اطمینان‌پذیری استفاده شد. یافته‌ها نشان داد که شناخت دقیق این چالش‌ها می‌تواند زمینه‌ساز بهبود خدمات مشاوره‌ای باشد. برای این منظور، طراحی برنامه‌های آموزشی و حمایتی، ارتقای مهارت‌های مشاوران، و تقویت همکاری بین مشاوران، مدیران و معلمان ضروری است. همچنین، سیاست‌گذاران آموزشی باید با اتخاذ تدابیر مناسب، مسیر فعالیت مشاوران را هموار سازند؛ اقدامی که به نفع دانش‌آموزان و نظام آموزشی کشور خواهد بود.

کلیدواژه‌ها