بررسی نقش استعاره های مفهومی در آموزش مفاهیم دینی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه ادبیات فارسی، دانشگاه محقق اردبیلی، ایران

2 گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فرهنگیان،صندوق پستی 889-14655 ایران، تهران

چکیده

استعاره ابزاری مؤثّر برای ملموس کردن مفاهیم انتزاعی محسوب می شود. پژوهش حاضر در تلاش است تا میزان کاربرد استعاره در «پیام های آسمان» پایة هفتم را بکاود و نقش آن را در تفهیم مفاهیم انتزاعی تبیین کند. در همین راستا تلاش کرده ایم تا به روش تحلیل مقوله ای محتوا، آن را مورد بررسی قرار دهیم. یافته ها نشان داد که مؤلّفان 88 بار از استعاره برای بیان مفاهیم مختلف انتزاعی بهره برده اند؛ این استعاره ها به عنوان خرده استعاره، در ذیل 25 کلان استعاره قرار گرفته اند. از آن میان حوزه های مقصد با 74 و حوزه های مبدأ با 64 مورد از تنوع قابل قبولی برخوردارند؛ لکن پراکندگی استعاره ها در هر درس نشان می دهد که به کارگیری آن ها از تناسبی منطقی برخوردار نیست. در کتاب 75 مفهوم اصلی وجود دارد که تفهیم آنها باید در اولویت باشد، اما مطابق با داده های به دست آمده، برای تبیین 7 مورد(33/9 درصد) از آن ها، از هیچ گونه استعاره ای استفاده نشده است. در نتیجه، در کتاب مذکور تنها برای ملموس کردن 68 (67/90 درصد) مفهوم اصلی، استعاره وجود دارد و از میان 91 استعارة به کار رفته 20 استعاره، یعنی حدود(22 درصد) آن مربوط به مفاهیم فرعی است. با ایجاد توازن در به کارگیری استعاره در همة درس ها، به شکلی نظام‌مند از این ابزار تفهیمی می توان استفاده کرد.

کلیدواژه‌ها